Nehirlerin idari sınırları ve haritadaki çizgileri tanımadığı, bir ülkede suya karışan kirliliğin akıntıyla komşu topraklara ve nihayetinde denize ulaştığı gerçeğinden yola çıkan proje; üç ülkenin bilim insanlarını, kamu kurumlarını ve yerel paydaşlarını ortak bir hedef etrafında buluşturuyor.

 Projenin Başlangıcı ve İstanbul Zirvesi

Projenin ilk büyük adımı, 6-9 Mayıs 2026 tarihlerinde proje lideri İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa’nın ev sahipliğinde gerçekleştirilen başlangıç toplantısıyla atıldı. Dört gün süren toplantıda üç ülkeden ortaklar ilk kez aynı masaya oturarak 30 ay sürecek çalışmanın yol haritasını, ülkeler arası iş bölümünü ve üç nehirde izlenecek ortak yaklaşımı ele aldı.

Proje yapısı; bilimsel izleme ve analiz birikimine sahip üniversiteler ile sahadaki uygulamaları yönlendirebilecek kamu kurumlarını bir araya getirerek bilginin laboratuvarda kalmayıp doğrudan karar alıcılara ve halka ulaşmasını sağlıyor.

 Sakarya'da Sahadan İlk Adımlar ve Kurumlar Arası Güç Birliği

İstanbul’daki buluşmanın ardından Türkiye’deki saha çalışmalarının merkezi Sakarya oldu. Proje ortağı Sakarya Valiliği’nde, Vali Yardımcısı Dr. İsmail Altan Demirayak başkanlığında kamu kurumlarına yönelik kapsamlı bir bilgilendirme toplantısı düzenlendi.

Toplantıya proje lideri adına Proje Koordinatörü Prof. Dr. Serkan İkiz ile projenin mali yöneticisi Prof. Dr. Ömür Koçak katılarak Sakarya Nehri ve havzasının korunması, kirliliğin izlenmesi ve yerel paydaşların sürece aktif katılımı konularını aktardı.

İkinci Yerel Paydaş Koordinasyon Toplantısı

Bilgilendirmenin ardından gerçekleştirilen koordinasyon toplantısında;

  • Eğitim, tarım, çevre, güvenlik ve su yönetiminden sorumlu il kurumları,

  • Sakarya Büyükşehir Belediyesi Su ve Kanalizasyon İdaresi (SASKİ),

  • Devlet Su İşleri (DSİ) temsilcileri bir araya geldi.

Toplantıda kurumların elindeki raporlar, ölçümler, haritalar ve saha gözlemleri ortak bir havuzda birleştirildi. Tarımsal ve evsel kirlilik kaynakları, deşarjlar ve su kalitesi masaya yatırıldı; kritik kirlilik noktalarının tespiti için stratejik bir yol haritası çizildi. Sakarya’da hayata geçirilen bu model, dağınık haldeki verilerin tek bir resimde birleştirilmesinin nehir yönetimine katacağı değeri gösteren ilk somut örneklerden biri oldu.

 Yunanistan’da Örnekleme ve Saha Hazırlıkları

Projenin uluslararası ayağında da önemli kilometre taşları geride bırakıldı. Yunanistan ekibi, Meriç (Evros) Nehri boyunca su örneklerinin alınacağı stratejik noktaları belirledi. Nokta seçimlerinde;

  • Sınır ötesi kirliliğin etkisi,

  • Bölgedeki tarımsal, kentsel ve endüstriyel faaliyetler,

  • Nehir kıyısına erişim imkânları

titizlikle değerlendirildi. Örnekleme çalışmalarının fiilen başlayabilmesi için gerekli idari ve askeri izin süreçleri devam ederken, projenin uygulanmasına yönelik uzmanlık ve teknik destek hizmet alımı ihalesi sonuçlandırılarak yüklenici firma ile sözleşme imzalandı.

 "Nehirlerin Hikâyesi" Radyolarda

Bilimsel çalışmaların toplumla buluşması amacıyla yürütülen iletişim faaliyetleri kapsamında, Proje Koordinatörü Prof. Dr. Serkan İkiz, TRT Radyo’da yayınlanan Yeryüzü Günlüğü programına konuk oldu.

Nehir kirliliğinin yalnızca bir çevre sorunu olmadığını; halk sağlığından tarıma, ekonomiden gelecek kuşaklara uzanan geniş bir etki alanına sahip olduğunu vurgulayan İkiz, projenin hedeflerini ve vatandaşların nehirleri korumada üstlenebileceği rolleri dinleyicilerle paylaştı.

 PURE RIVERS'ın Dört Temel Ekseni

Proje çalışmalarını şu dört ana sütun üzerinde yürütüyor:

  1. Ölçmek: Üç nehirdeki kirlilik kaynakları ve düzeyleri bilimsel yöntemlerle tespit edilip izlenecek.

  2. Azaltmak: Kirliliği kaynağında azaltmaya yönelik, diğer havzalara da uyarlanabilir stratejiler geliştirilecek.

  3. Onarmak: Nehir ekosistemleri yeniden canlandırılacak ve biyolojik çeşitlilik korunacak.

  4. Paylaşmak: Elde edilen tüm veriler ve birikimler, üç ülkenin paydaşları, karar alıcıları ve kamuoyuyla şeffaf bir şekilde paylaşılacak.

30 ayın ötesine uzanan bir vizyonla tasarlanan PURE RIVERS, Karadeniz Havzası’ndaki nehir koruma çalışmalarına kalıcı bir rehber olmayı hedefliyor.