22 Kasım 2025]

Son yılların en hızlı yayılan mikro-mobilite çözümü olan elektrikli scooter'lar, özellikle genç nüfus ve kısa mesafe yolculuk yapanlar için büyük bir kolaylık ve pratiklik sunuyor. Ancak bu popülerlik, beraberinde kontrolsüz kullanımı ve ne yazık ki gün geçtikçe artan scooter kazalarını getiriyor. Uzmanlar, hem bireysel hem de kiralama yoluyla kullanılan bu araçlar için acilen ehliyet, eğitim ve güvenlik önlemleri zorunluluğu getirilmesi gerektiğini savunuyor.

Detaylar ve Kritik Sorunlar

1. Ehliyet Şartı ve Trafik Karmaşası

Scooter'lar, motorlu taşıt olmalarına rağmen mevcut düzenlemelerde henüz yeterli sıkılıkta bir ehliyet şartı zorunluluğuna tabi değiller. Bu durum, aracı kullanma deneyimi veya trafik kuralları bilgisi olmayan kişilerin kolayca trafiğe çıkmasına neden oluyor.

Trafik Sorunları: Özellikle yoğun caddelerde ve yayalar için ayrılmış alanlarda kuralsız ilerleyen scooter'lar, hem kendileri hem de diğer sürücüler ve yayalar için büyük trafik sorunları ve tehlikeler yaratıyor. Uzmanlar, en azından bir "M" sınıfı (moped) veya özel bir scooter ehliyeti kategorisinin zorunlu hale getirilmesini öneriyor.

 

2. Eğitim ve Kiralamada Zorunlu Test

Scooter kazalarının temel nedenlerinden biri, kullanıcıların yeterli eğitime sahip olmaması. Sektör temsilcileri ve trafik güvenliği uzmanları, kiralama şirketleri üzerinden hizmete sunulan scooter'lar için kiralama öncesinde teorik ve pratik bilgiyi ölçecek zorunlu bir testin getirilmesi gerektiğini vurguluyor.

  • Öneri: Uygulama üzerinden temel trafik ve sürüş güvenliği kurallarını içeren, geçme notu olan kısa bir bilgi testi zorunlu kılınabilir. Yeni kullanıcılar için ise hız limitli bir deneme sürüşü (test) şartı getirilebilir.

3. Güvenlik Donanımı Zorunluluğu

Kaza raporları, yaralanmaların büyük çoğunluğunun kafa ve eklem bölgelerinde meydana geldiğini gösteriyor. Bireysel veya kiralama fark etmeksizin, scooter kullanımında kask, gözlük ve eldiven gibi temel koruyucu donanımların zorunlu hale getirilmesi hayati önem taşıyor.

Önlem Önerisi: Kiralama hizmetlerinin, aracın kilidini açmadan önce kask takıldığına dair bir doğrulama sistemi (örneğin, yapay zeka ile fotoğraf kontrolü) veya entegre kask kiralama seçeneği sunması bekleniyor.

 

Scooter Kazaları İçin Acil Eylem Planı

Scooter kullanımının getirdiği kolaylıktan vazgeçmek yerine, güvenliği en üst düzeye çıkarmak için atılması gereken adımlar net:

  1. Ehliyet ve Eğitim Şartı: Tüm scooter kullanıcıları için yaşa ve hıza bağlı olarak uygun ehliyet ve pratik eğitim zorunluluğu getirilmelidir.

  2. Kiralama Öncesi Zorunlu Test: Kiralama hizmetleri, temel kurallara hâkimiyeti ölçen zorunlu bir test veya mini eğitim sağlamalıdır.

  3. Hız ve Alan Sınırlamaları: Belirlenen hız limitlerine uymayanlara ağır cezalar uygulanmalı ve yaya yoğunluğunun yüksek olduğu bölgelerde hızlar otomatik olarak düşürülmelidir.

  4. Kask ve Donanım: Başta kask olmak üzere koruyucu donanım kullanımı yasal zorunluluk haline getirilmelidir.

Yetkililerin, şehir içi ulaşımda devrim yaratan bu aracı daha güvenli hale getirmek için ivedilikle harekete geçmesi bekleniyor.