Trafikte Yeni Hedef: "Güvenli Trafik Güvenli Türkiye"

Bakan Yerlikaya, göreve başladığı 2023'te günlük ortalama 17,9 olan trafik kazası can kaybı sayısının 2024'te 17,4'e düştüğünü açıkladı. "Güvenli Trafik Güvenli Türkiye" mottosuyla, 2030'a kadar trafikteki can kayıplarını yarı yarıya, 2050'de ise sıfıra indirmeyi hedeflediklerini vurguladı. Bu kapsamda İçişleri Bakanlığı koordinasyonunda üçer yıllık eylem planları hazırlanıyor. Bakan Yerlikaya, 2020'de 100 bin kişi başına düşen can kaybında Türkiye'nin 9,56'dan 5,82'ye gerileyerek önemli bir başarı elde ettiğini, ancak 2023'te bu sayının 7,67'ye çıktığını ifade etti. 2030'da nüfusun 88,1 milyona, araç sayısının ise 42,4 milyona ulaşacağını öngörürken, tüm bu artışlara rağmen toplam can kaybı hedefini 2 bin 791 olarak belirlediklerini söyledi.

Denetimler Artıyor, Teknoloji Destekli Uygulamalar Geliyor

Bakan Yerlikaya, göreve geldiği ilk yılda denetimlerin yüzde 50 artırıldığını ve 2023-2024 arasında 41,3 milyon yüz yüze denetim yapılarak 10 milyon kişiye cezai işlem uygulandığını kaydetti. Trafikteki polis ve jandarma araç sayısının yüzde 48, ekip sayısının ise yüzde 36 artırıldığını, radar sayısındaki artışın şimdilik yüzde 17,5 olduğunu belirtti.

Yaka kamerası kullanımının 2023'te 19 bin 604'ten 42 bine ulaştığını, bu yılın sonunda ise 111 bine çıkarak her güvenlik görevlisinde bir kamera olacağını müjdeledi. Bu kameralara yüz tanıma sisteminin de entegre edileceğini ekledi.

Çakar Kullanımına Ağır Darbe: Cezalar Yüzde 80 Azaldı

Yasa dışı çakar kullanımına karşı toplumda oluşan büyük tepkiye dikkat çeken Bakan Yerlikaya, Trafik Kanunu'nun 26. maddesinde yapılan değişiklikle çakar cezalarının 6 bin 439 liradan 138 bin liraya çıkarıldığını, ayrıca 30 gün ehliyet ve 30 gün araç trafikten men cezasının getirildiğini söyledi. İkinci ihlalde 276 bin lira para cezası, 60 gün ehliyet ve 60 gün araç trafikten men uygulanacak. Bu düzenleme sonrası çakarlı araç sayısında yüzde 80'lik bir azalma yaşandığını, yıl sonuna kadar bu oranın yüzde 90'ı geçeceğini iddia etti. Kamuya veya özel sektöre ait ayrım gözetmeksizin yasa dışı çakar kullanan herkese cezai işlem uygulanacak.

Hız İhlallerine ve Şehir İçi Güvenliğe Odaklanma

Trafikteki can kayıplarının yüzde 84'ünün hız ihlali, şerit izleme ve değiştirme, geçiş önceliği ve dönüş kurallarına uymama, arkadan çarpma ve kırmızı ışık ihlallerinden kaynaklandığını dile getiren Bakan Yerlikaya, kırmızı ışık ihlallerinden her 3 günde bir vatandaşın hayatını kaybettiğini vurguladı. 2024'teki ölümlü kazalarda her iki kural hatasından birinin hız ihlali olduğunu belirtti.

Yeni düzenlemede hız limitleri ve cezaları yeniden belirlendi:

  • Okul ve hastane önleri (30 km/s limit):
    • 30 km/s üzeri 36 km/s dahil hız aşımı: 2.000 TL
    • 76 km/s ve üzeri hız aşımı: 20.000 TL ceza ve 30 gün ehliyet el koyma.
  • 50 km/s limitli yerleşim yerleri:
    • 56-65 km/s hız aşımı: 25.000 TL ceza ve 60 gün ehliyet el koyma.
    • 66 km/s ve üzeri hız aşımı: 30.000 TL ceza ve 90 gün ehliyet el koyma.
  • Geriye dönük bir yıl içinde 5 kez hız ihlali yapanlar psiko-teknik değerlendirme ve psikiyatr muayenesine sevk edilecek.
  • Yerleşim yerlerinde yeni nesil tripodlu radarlar ve araç içindeki seyyar radarlarla denetimler büyük ölçüde artırılacak.
  • Faaliyete geçecek mobil uygulama ile vatandaşlar radar bölgelerini önceden görebilecek.

Diğer Önemli Düzenlemeler ve Yeni Cezalar

Bakan Yerlikaya, Karayolları Trafik Kanunu'nda yer alan diğer önemli değişiklikleri de duyurdu:

  • Şerit izleme kuralı ihlali: 5.000 TL (Ağır taşıtlarda 10.000 TL).
  • Ters yön ihlali:
    • Tek yönlü yollarda tüm araçlar için: 10.000 TL.
    • Yerleşim yeri bölünmüş yol: 20.000 TL.
    • Şehir dışı bölünmüş ve otoyollar: 90.000 TL ceza, 60 gün ehliyet el koyma, 60 gün araç trafikten men.
  • Makas atma: 90.000 TL ceza, 60 gün ehliyet el koyma, 60 gün araç trafikten men.
  • Geçiş önceliği ve kavşak kuralları ihlali:
    • Ambulans ve itfaiyeye yol vermeme: 46.000 TL para cezası, 30 gün sürücü belgesi geri alma ve trafikten men.
    • Diğer geçiş üstünlüğü olan araçlara yol vermeme: 15.000 TL para cezası.
    • Kavşaklarda geçiş hakkı kurallarına uymama: 5.000 TL para cezası.
  • Kırmızı ışık ihlali:
    • İlk ihlal: 5.000 TL.
    • İkinci: 10.000 TL.
    • Üçüncü: 15.000 TL ve 30 gün sürücü belgesi geri alma.
    • Dördüncü: 20.000 TL ve 60 gün sürücü belgesi geri alma.
    • Beşinci: 30.000 TL ve 90 gün sürücü belgesi geri alma.
    • Altıncı: 80.000 TL ve psiko-teknik değerlendirme/psikiyatr muayenesi sonrası sürücü belgesi iptali.
  • Taksimetre kullanmama/açmama: 46.000 TL para cezası ve eksikliği giderilene kadar trafikten men.
  • Takograf cihazı kullanmama: 75.000 TL ve eksikliği giderilene kadar trafikten men.
  • Usulsüz sürücü kartı kullanımı: İlkinde sürücüye 75.000 TL, tekrarında 150.000 TL, araç sahibine bu cezaların iki katı ve ilkinde 30 gün, tekrarında 90 gün sürücü belgesi geri alma.
  • Takograf cihazına müdahale: İlkinde 185.000 TL, tekrarında 370.000 TL, araç sahibine bu cezaların iki katı, ilkinde 30 gün, tekrarında 90 gün sürücü belgesi geri alma ve eksikliği giderilene kadar trafikten men.
  • Kask/koruma gözlüğü kullanmama (Motosiklet): İlkinde 2.500 TL, ikincisinde 5.000 TL, üçüncü ve fazlasında 10.000 TL ve kasksız seyrine izin verilmemesi.
  • 15 yaşını doldurmamış çocukların koruyucu tertibat kullanmasını sağlamama: 5.000 TL.
  • Akrobatik hareket yapma: 46.000 TL para cezası, 60 gün sürücü belgesi geri alma ve 60 gün trafikten men.
  • Akan trafikte yarış yapma: 46.000 TL ceza, 2 yıl sürücü belgesi geri alma ve 60 gün trafikten men.
  • Alkol/uyuşturucu etkisinde araç kullanma (geriye dönük 5 yıl içinde):
    • İlkinde: 25.000 TL para cezası ve 6 ay sürücü belgesi geri alma.
    • İkincisinde: 50.000 TL para cezası ve 2 yıl sürücü belgesi geri alma.
    • Üçüncü ve fazlasında: 150.000 TL para cezası ve 5 yıl sürücü belgesi geri alma.
  • Uyuşturucu etkisinde araç kullanma: 150.000 TL para cezası ve sürücü belgesi iptali.
  • Alkol ve uyuşturucu ölçümü yaptırmama: 150.000 TL para cezası ve 5 yıl sürücü belgesi iptali.
  • Dur ihtarına uymama: 200.000 TL para cezası ve 60 gün sürücü belgesi geri alma.
  • Sürücü belgesiz araç kullanma: 40.000 TL para cezası.
  • Sürücü belgesi geçici geri alındığı veya iptal edildiği halde araç kullanma: 200.000 TL para cezası.
  • Drift atma: 140.000 TL para cezası, 60 gün ehliyet ve araç trafikten men. Geriye dönük 5 yıl içinde ikinci kez yapılması halinde ehliyet iptali.
  • Kaza yerini terk etme: 46.000 TL, 2 yıl sürücü belgesi geri alma, 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezası (zorunluluk hali dışındaki durumlar için).
  • Trafik kuralı ihlalini elektronik cihazlar yoluyla alenen yayma ve övme: 25.000 TL idari para cezası.

Göç Yönetiminde Son Durum

Bakan Yerlikaya, trafik düzenlemelerinin yanı sıra göç yönetimi konusuna da değindi. 9 Aralık'tan bu yana gönüllü, güvenli, onurlu ve düzenli geri dönüş yapan Suriyelilerin sayısının 250 bini geçtiğini, toplamda 2016'dan beri 1 milyonu aşkın Suriyelinin ülkesine döndüğünü açıkladı. Türkiye'deki toplam yabancı sayısının ise 3 milyon 988 bin 257 olduğunu belirtti.

Bu kapsamlı düzenlemelerin, Türkiye'de trafik güvenliğini önemli ölçüde artırması ve can kayıplarını en aza indirmesi hedefleniyor.