10 KASIM: BİR MATEM GÜNÜ DEĞİL, AYDINLANMA VE ANLAMA SEFERBERLİĞİDİR

Yazar: Sabahattin BİRİNCİFısıltı Haberleri Genel Yayın YönetmeniAraştırmacı Gazeteci & TİGAD Sakarya İl Temsilcisi

Bugün takvimler yine o hüzünlü tarihi, 10 Kasım’ı gösteriyor. Tam 88 yıl oldu... Türkiye Cumhuriyeti’nin banisi, ebedi önderimiz Mustafa Kemal Atatürk’ü bedenen aramızdan ayrılışının dönümünde, kalplerimizde hiç eksilmeyen bir sevgi, derin bir saygı ve bitmek bilmez bir özlemle anıyoruz.

Saat dokuzu beş geçe, yurdun dört bir yanında zamanın durduğuna şahitlik ediyoruz. Siren sesleri göğü yırtarken, milyonlarca baş aynı anda öne eğiliyor, gözler doluyor, yürekler tek bir acıda birleşiyor. Törenler düzenleniyor, kürsülerden ağdalı nutuklar atılıyor, şiirler okunuyor ve Atatürk’ün silüeti bir kez daha binaları süslüyor.

Bir gazeteci, bir araştırmacı ve bu vatanın bir evladı olarak vicdanıma sığdırıp sormak zorundayım: Peki, bütün bu ritüeller Atatürk’ü gerçekten anlamaya yetiyor mu?

Sözü hiç dolandırmadan cevabımı vereyim: Bence, asla yetmiyor!

Çünkü bize düşen görev, Atatürk’ü yalnızca yılda bir gün hüzünlü törenlerle anmak değil; onu, fikirlerini ve eserlerini derinden anlamaktır.

Atatürk’ü anlamak; sadece tozlu raflardaki fotoğraflarına bakmak, veciz sözlerini ezberlemek ya da heykellerinin önüne ruhsuz çelenkler bırakmak değildir. Onu anlamak; yokluk, yoksulluk ve ihanet sarmalındaki bir imparatorluğun küllerinden, hangi koşullarda bir ulusun bağımsızlık meşalesini tutuşturduğunu kavrayabilmektir. Hangi sarsılmaz düşüncelerle Cumhuriyet’i kurduğunu, önündeki devasa engelleri hangi çelikten iradeyle aşarak çağdaş, onurlu ve başı dik bir ülke yaratmaya çalıştığını özümsemektir.

Gelin, hafızalarımızı tazeleyelim ve o karanlık tabloyu bir kez daha düşünelim...

Birinci Dünya Savaşı’nın ardından bitap düşmüş, yoksul, ordusu terhis edilmiş, her köşesi işgal altındaki bir ülke... Umudunu yitirmiş, kaderine terk edilmiş bir halk... Emperyalist güçler tarafından haritaları çizilmiş, parçalanmak ve sömürgeleştirilmek istenen bir vatan...

İşte Mustafa Kemal Atatürk, böylesine zifiri bir karanlığın içinden, tam bağımsız, özgür ve egemen bir Türkiye yaratmak idealiyle yola çıktı. Onun önderliğindeki Kurtuluş Savaşı, yalnızca bir toprak mücadelesi değildi. Aynı zamanda emperyalizme, esarete ve sömürgeciliğe karşı verilmiş, tarihin akışını değiştiren bir onur savaşıydı. Bu mücadele, mazlum milletlere örnek olan bir bağımsızlık iradesiydi.

Atatürk, savaş meydanlarında kazanılan zaferlerin, kalemle ve fikirle taçlandırılmadıkça kalıcı olmayacağını biliyordu. Asıl savaşın, cehalete ve geri kalmışlığa karşı verileceğinin bilincindeydi. Çünkü gerçek bağımsızlık; bilimle, eğitimle, üretimle, hukukla, kültürle ve sanatla harmanlanmak zorundaydı.

İşte bu vizyonla Cumhuriyet’i kurdu.

Cumhuriyet, sadece bir yönetim biçimi değildi; egemenliğin bir şahıstan alınıp kayıtsız şartsız millete verilmesiydi. Yurttaşın kul olmaktan çıkıp, kendi geleceğinde söz sahibi olan bir bireye dönüşmesiydi. Ardından gelen devrimler —Harf Devrimi, Öğretim Birliği, kadınlara tanınan haklar, hukuk reformları— hep bu amaca hizmet etti: Türk toplumunu akıl ve bilimin ışığında çağdaş uygarlık düzeyine ulaştırmak.

Atatürk, bize "akıl ve bilimi" miras bıraktı. Çünkü sorgulamayan, araştırmayan, okumayan ve düşünmeyen toplumların esarete mahkûm olduğunu biliyordu. Kadınlarını karanlığa hapseden, adaleti mülkün temeli yapamayan toplumların çağdaş dünyada yeri yoktur.

Peki, bugün biz neredeyiz?

Atatürk’ün gösterdiği muasır medeniyetler hedefine ne kadar yaklaştık? Cumhuriyet’in kazanımlarını, laik ve bilimsel eğitimi, hukukun üstünlüğünü ne kadar koruyabildik? Ekonomide, kültürde ve sanatta ne kadar üretebildik?

Bu soruları, her 10 Kasım’da kendimize, yöneticilerimize ve toplumumuza sormak zorundayız.

Atatürk’ü anlamak;

• Laik, bilimsel ve çağdaş eğitimi kararlılıkla savunmaktır.

• Kadın-erkek eşitliğine amasız, fakatsız inanmaktır.

• Hukukun üstünlüğünü her şeyin üzerinde tutmak, düşünce özgürlüğüne sahip çıkmaktır.

• Ülkenin kaynaklarını yağmalatmamak, emeğe değer vermek, üretmek ve aklın yolundan ayrılmamaktır.

Unutmayalım ki; Atatürk’ü anlamak, onun adını ticaretini yapmak ya da siyasi kalkan olarak kullanmak değil; onun anti-emperyalist, tam bağımsız ve aydınlanmacı düşüncelerini yaşatmaktır. Cumhuriyet’i anlamak, sadece bayramlarda bayrak sallamak değil; Cumhuriyet’in temel değerlerini her gün, her şartta savunmaktır.

Bugün 10 Kasım...

Elbette Atatürk’ü anacağız. Özleyeceğiz, minnet duyacağız. Ancak bunu sadece bir günlüğüne değil, her gün yapmalıyız. Çünkü Atatürk’ü anlamadan onu gerçekten anmış olamayız.

Gelin, bu 10 Kasım’ı yalnızca bir yas ve matem günü olmaktan çıkaralım. Onu bir sorgulama, yüzleşme ve yeniden bilinçlenme günü yapalım.

ANMAK GÜZELDİR, ANLAMAK ŞARTTIR.

Atatürk’ü anlamak, Cumhuriyet’e ve onun aydınlık geleceğine sahip çıkmaktır.

Saygı, özlem ve minnetle...