AYNI SORUMLULUK, AYNI İNANÇ, AYNI İDEAL…
Bu Ülkenin Kurucu iradesini ve Cumhutiyetin kuruluş değerini anlamak için önce hangi şartlardan yola çıktığını hatırlamamız gerekmektedir.
1923 yılında,
yaklaşık 13 milyon nüfusa sahip Türkiye’nin 11 milyonu köylerde yaşıyordu.
40 bin köyün yaklaşık 37 bininde okul ve postane bulunmuyordu. 30 bin köyde cami yoktu.
Elektrik yalnızca İstanbul, İzmir ve Tarsus’ta vardı. Gazeteler sadece İstanbul ve İzmir’de yayımlanıyordu.
Erkeklerin yalnızca yüzde 7’si,
kadınların ise yüzde 0,4’ü okuma yazma biliyordu.
Ülkede sadece 23 lise ve bir üniversite bulunuyordu.
18. yüzyılda yaşamış Fransız filozof ve yazar Voltaire’in bir eserinde, İstanbul’da bir yılda yazılanların Paris’te bir günde yazılanlardan az olduğunu ifade etmesi, o dönemin eğitim ve kültür seviyesine ilişkin çarpıcı bir değerlendirmeydi.
Kurtuluş Savaşı’nın ardından geride 115 bin yanmış,
112 bin hasarlı bina kalmıştı.
Ülkemizde yalnızca
337 doktor,
4 hemşire ve
136 ebe bulunuyordu.
Yaklaşık 3 milyon trahom vakası vardı. Nüfusun yüzde 5’i frengiliydi.
Halkın yarısı sıtmayla mücadele ediyordu. Güneydoğu ve Akdeniz bölgelerinde bu oran yüzde 70’leri aşıyordu. Anadolu; tifo, tifüs ve bit salgınlarına teslim olmuştu.
Doğan her iki çocuktan biri bir yaşına ulaşamadan hayatını kaybediyordu.
Her beş anneden biri doğum sırasında yaşamını yitiriyordu. Ortalama yaşam süresi yalnızca 40 yıldı.
Binlerce köyde sığır vebası hüküm sürüyordu.
Kadınlar nüfus sayımlarında sayılmıyordu.
Eğitim, velayet ve boşanma gibi temel haklara sahip değillerdi.
Madenler, limanlar ve demiryollarının tamamı yabancıların elindeydi.
İşte Cumhuriyet, böylesine ağır bir mirasın, yoksulluğun, cehaletin, hastalığın ve yokluğun içinden doğdu.
Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün, Cumhuriyetin ilk gününde İsmet Paşa’ya yazdığı mektupta;
“Bize geri kalmış, borçlu ve hastalıklı bir vatan miras kaldı.
Kaderin bizim kuşağımıza yüklediği görev; özgür bir toplum oluşturmak, ülkemizi çağdaş uygarlık seviyesine taşımak ve bu ideali gerçekleştirmektir.
Yoksul ve esir ülkelere örnek olacağız.
Bu görevin ağırlığını ve onurunu seninle paylaşmak istedim.
Allah yardımcımız olsun.”
Bu sözlerin ardında bir vatan inşaa etmek ve Türk milletini ayağa kaldırma iradesi vardı.
Yokluk içinde var olmanın, umudu yeşertmenin,
karanlığı yırtıp aydınlığa yürümenin inancı vardı.
Aynı zamanda bu mektup; ahlaki yozlaşmanın pervasızca yaşandığı günümüzde, Cumhuriyetin kurucu kadrolarının benzeri sorumluluk, inanç ve ideal uğruna yaşamayı kendine şiar edinmiş yüreklere yapılmış görev çağrısı değil midir?
Başta Atatürk olmak üzere, silah arkadaşlarını, Cumhuriyetimizin kurucu kadrolarını ve bu ülke için fedakârlık yapanları; saygı, sevgi, minnet ve dualarımla yâd ediyorum.
Anadolu’yu bize yurt yapan, küllerinden inşaa eden, muasır medeniyetler seviyesine çıkaran, ömrünü Milletine ve Vatanına feda eden Atamızın
8 Kasım 1938 Dolmabahçe’de Kılıç Ali,
Hasan Rıza Soyak ve Ord.Prof.Dr Neşet Ömer İrdelp’in hatıralarında son sözü “Aleykümselam” oldu
ve Türk Milletinin kalbinde sonsuzluğa yürüdü.
Ruhları şad, mekânları cennet olsun inşallah…