Devlet Geceye Kalır, Lakin Sabahı Unutmaz
Kadim gelenekte devleti tanımlarken söylenen en özlü sözlerden biridir: “Devlet gecikir ancak asla unutmaz.” İlk duyulduğunda soğuk bir hukuki uyarı gibi gelse de, esasen toplumun adalet arayışına, kaosa karşı düzenin sürekliliğine verilmiş köklü bir teminattır.
Gündelik hayatın telaşında, adaletin geciktiği ya da haksızlığın cezasız kaldığı algısı zihinleri bürüyebilir. İnsanoğlu doğası gereği acelecidir; hakkının hemen teslim edilmesini, yanlışın anında düzeltilmesini ister. Oysa devlet dediğimiz mekanizma, bireysel öfkelerle veya sabırsızlıklarla hareket etmez. Çarkları ağır işler, ancak her dişi bir diğerine titizlikle bağlanmıştır.
Devletin "gecikmesi", bir acziyet veya ihmal değil; usulün, belgenin, şahidin ve hukukun olgunlaşma sürecidir. Fırtınalı havalarda geminin yavaşlaması gibidir bu; devrilmemek ve doğru rotada kalmak için atılan temkinli bir adımdır. Bir suçun, bir haksızlığın ya da bir alacağın kaydı hafızaya bir kez girdi mi, takvim yaprakları ne kadar hızlı dökülürse dökülsün o kayıt silinmez.
"Asla unutmaz" kısmı ise adalet terazisinin kefesidir. Kişiler fani, makamlar geçicidir. Fakat devlet aklı ve arşivi bakidir. Yıllar geçebilir, mevsimler değişebilir, isimler unutulabilir. Ancak o görünmez hafıza, günü ve saati geldiğinde tecelli etmek üzere sessizce bekler. Çıkarılan ders şudur. Haksızlık yapanın yanına kâr kaldığını sandığı an, aslında dosyasının açılacağı güne yaklaştığı andır.
Netice itibarıyla bu söz, mazluma güven ve sabır telkin ederken, hukuku ve düzeni çiğneyenlere çekilen zamansız bir ihtardır. Devlet geceye kalabilir, karanlık çöktü sanılabilir. Lakin sabahın mutlaka doğacağını ve adaletin er ya da geç sahibini bulacağını unutmamak gerekir.