BÜYÜK VERGİ DEĞİŞİKLİĞİ KAPIDA: BASİT USUL BİTİYOR MU? MÜKELLEFLERİ NELER BEKLİYOR?
Cumhurbaşkanlığı Kararlarıyla Vergi Rejimi Sil Baştan: Esnafın Defter Tutma ve Beyanname Zorunluluğu Başlıyor!
İsmail Ergül - Fısıltı Haberleri Araştırmacı Gazeteci Yazar
Türkiye, yılbaşı yaklaşırken vergi mevzuatında tarihi bir dönüm noktasına hazırlanıyor. Art arda yayımlanan Cumhurbaşkanlığı kararları, on binlerce küçük esnaf ve işletmenin vergilendirme usulünü kökten değiştiriyor. Basit Usulde Vergilendirme devrinin, belirlenen bölgeler ve iş kolları için sona ermesiyle, bu mükellefler Gerçek Usulde Gelir Vergisi sistemine geçiş yapmak zorunda kalacak.
09 Eylül 2025 Kararı: Basit Usule Bölgesel Kısıtlama
09 Eylül 2025 tarih ve 10380 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Cumhurbaşkanlığı Kararı, Basit Usul mükellefiyetinin kapsamını daraltan ilk adımı attı. Bu karara göre:
-
Büyükşehir belediye sınırları içerisinde kalan ve nüfusu 30 bini aşan ilçelerde faaliyet gösteren esnaf için Basit Usul mükellefiyeti kaldırıldı.
Ancak düzenleme sadece büyük ilçelerle sınırlı kalmadı. 6360 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu kapsamında tüzel kişiliği kaldırılarak "mahalleye" dönüştürülen belde belediyeleri ile nüfusu 2.000'i geçmeyen köyler de bu yeni vergilendirme kapsamına dahil edildi.
Bu, eskiden köy veya belde statüsünde olup Basit Usulden yararlanan birçok işletmenin de artık Gerçek Usule tabi olacağı anlamına geliyor.
01.01.2026 İtibarıyla Gerçek Usule Geçecek Meslek Kolları
Uygulama, 01 Ocak 2026 tarihinde başlayacak ve faaliyet türlerine göre belirlenen istisnalar dışında kalan birçok iş kolunu Gerçek Gelir Vergisi usulüne (İşletme veya Bilanço) geçmeye zorlayacak. Bu kapsamdaki başlıca meslek kolları şunlardır:
-
a. Her türlü emtia üretimi ile uğraşanlar.
-
b. Her türlü emtia alım satımı ile iştigal edenler.
-
c. Her türlü inşaat işi ile uğraşanlar.
-
d. Motorlu taşıtların her türlü bakım ve onarım işi ile iştigal edenler.
-
e. Lokanta ve benzeri hizmet işletmeleri.
-
f. Şehir içi yolcu taşımacılığı faaliyetinde bulunanlar.
Yeni yılla birlikte bu mükellefler, artık sadece Basit Usulde olduğu gibi yıllık Gelir Vergisi değil, aynı zamanda Katma Değer Vergisi (KDV) ve Gelir Vergisi ödeme yükümlülüğü altına gireceklerdir.
Basit Usulden Gerçek Usule Geçişin Ağır Yükümlülükleri
Basit Usulden Gerçek Usule geçen mükellefleri bekleyen en önemli değişiklik, artan bürokratik ve mali yükümlülüklerdir:
-
Defter Tutma Zorunluluğu: Mükellefler, faaliyetlerinin büyüklüğüne göre İşletme Defteri veya Bilanço Usulüne göre defter tutmak zorundadırlar.
-
Belge Düzeni: Fatura, Gider Makbuzu, Sevk İrsaliyesi gibi belgeleri düzenli olarak tanzim etmek ve saklamak, ayrıca yazar kasa kullanmak ve amortisman kayıtlarını tutmak zorunluluk haline gelmiştir.
-
Beyanname Yükü: Yıl içinde verilmesi gereken beyanname sayısı artmaktadır. Artık sadece yıllık Gelir Vergisi değil, aynı zamanda aylık/üç aylık KDV Beyannameleri, üç aylık Muhtasar Beyanname (varsa işçi çalıştıranlar için) ve üç aylık Geçici Vergi Beyannamesi gibi ek beyannameler de düzenli olarak verilmek zorundadır.
Mali Müşavir Desteği Şart!
Vergisel süreçlerin bu denli karmaşıklaşması ve beyanname/belge düzeni yükümlülüklerinin artması, mükellefleri potansiyel cezai müeyyidelerle karşı karşıya bırakabilir. Bu nedenle, Gerçek Usule geçen tüm işletmelerin, bu süreci hatasız yönetebilmek için Mali Müşavirlerden profesyonel destek almaları hayati önem taşımaktadır.
Ek Karar ve Önemli Uzatma: Stopaj Süresi 2030'a Uzadı
Bu köklü değişiklikler yaşanırken, bir diğer önemli gelişme de 10 Aralık 2025 tarih ve 10680 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararı ile geldi. Bu kararla, Gelir Vergisi Kanunu'nun geçici 67. maddesinde yer alan ve menkul sermaye iratlarından (Hisse senedi, tahvil gibi) elde edilen gelirler üzerindeki stopaj (kaynakta kesinti) uygulaması süresi 31.12.2030 tarihine uzatılmıştır. Bu uzatma, sermaye piyasalarında vergilendirme istikrarının korunması açısından önem arz etmektedir.