YUNAN’IN İŞGALLE, İŞGAL ESNASINDA VE KAÇARKENDE ZULMETTİĞİ KENT AFYON’UN KURTULUŞU
Mondros Mütarekesi’nin ardından Anadolu’yu saran işgal karanlığı, stratejik konumu nedeniyle Afyonkarahisar’ı da derinden sarsmıştı.
İTALYAN, İNGİLİZ VE FRANSIZ İŞGALLERİNDE MÜNFERİT ASAYİŞ MESELELERİ DIŞINDA ŞEHİRDE HALKA YÖNELİK KAYDA DEĞER BİR SIKINTI YAŞANMADAN BU TOPRAKLARI YUNAN İŞGAL ETTİ
Demiryollarının kesişme noktası olan şehir, önce İngilizler tarafından 22 Ocak 1919 tarihinden itibaren bölgeye (özellikle istasyon ve civarına) askerî birlikler ve denetimciler göndermesi, ardından 16 Nisan 1919’da Fransızların başlattığı 11 ay sürecek Afyonkarahisar Tren İstasyonu'na yerleşerek şehri işgal etmeleri.
İşgalin başlamasından 11 ay sonrasına kadar, yani 17 Mart 1920 ‘ye kadar sürdüren Fransızların ve yine İtalyanların 21 Mayıs 1919-17 Mart arasındaki işgalleri tarihi kaynaklardan öğrenilen bilgilere göre kent merkezi ve civarında münferit asayiş gelişmeleri dışında kayda değer şeyler yaşanmadı.
13 AYLIK YUNAN İŞGALİ VE İŞGALİN SONA ERDİRİLMESİNDEN SONRA ÇEKİLİRKEN BÜYÜK AFYON YANGINI İLE 1000 DEN FAZLA TARİHİ ESER,İŞ YERİ VE EV YERLE YEKSAN İDİLDİ!
İtalyan, İngiliz ve Fransızların geçici işgallerinin Paris konferansıyla kendilerine buraların verilmesinin motivasyonuyla Yunanlar buralarda kalıcı olma hayali kuran Yunan ordusu tarafından 13 Temmuz 1921 ve 27 Ağustos 1922 arasında 13 ay süren İşgali esnasında ve Yunanlar Türk Milli ordusu tarafından başlatılan savaşta yenildiklerinde çekilirken başta 14 Ekim 1921 tarihinde çıkartılan Büyük Afyon yangını olmak üzere il genelinde 1000 den fazla ev ve tarih eser ile iş yeri yakıldı.
İŞGALE SON VERİLEMEMESİ İÇİN ADETA AŞILMAZ KALE HALİNE GETİRİLEN TAHKİMAT TÜRK ORDUSUNUN İMANIYLA 24 SAATTE AŞILARAK AFYON ESARETTEN KURTARILDI!
Yunanlar işgal ettikleri Afyon ve çevresinin Türk ordusu tarafından kurtarılamaması için adeta aşılmaz bir kale haline getirilen tahkimatlar kurdular.
Ancak hesaba katmadıkları şey, Türk milletinin Yüce dinimiz İslam’dan gelen imanlarıyla esareti asla kabul etmemesiydi.
Gazi Mustafa Kemal Paşa ve kurmay heyeti, tüm planlarını bu inanç üzerine kurdu.
Aylar süren titiz, gizli ve dahi askeri hazırlıkların ardından büyük gün geldi.
26 Ağustos 1922 sabahı saat 05.30’da Kocatepe’den yükselen topçu ateşleri,
yalnızca Afyon ovalarını değil, bir milletin makûs talihini de sarstı.
Türk askeri, "Ya istiklal ya ölüm!" parolasıyla düşman hatlarına taarruza kalktı.
Süngü süngüye yaşanan çarpışmalarda, Kalecik sivrisi ve Tınaztepe gibi
kritik tepeler, Mehmetçiğin canı pahasına teker teker ele geçirilmeye başlandı.
Düşmanın aşılmaz denilen savunma hatları, 24 saat geçmeden darmadağın oldu.
104 yıl önce27 Ağustos 1922 sabahı, Türk ordusunun öncü birlikleri şehre girmeyi başardı.
Afyonkarahisar sokaklarında yankılanan nal sesleri, şehrin hürriyetinin müjdecisiydi.
Halk, gözyaşları ve Tekbirlerle bağrına bastığı Türk askerini selamlarken, belediye binasına çekilen şanlı Türk bayrağıyla 13 aylık kanlı esaret zincirinin kırıldığının ilanıydı.
Afyon’un kurtuluşu, askeri olduğu kadar siyasi açıdan da bir dönüm noktasıydı.
Çünkü bu zafer, Yunan ordusunun stratejik savunma merkezini ve lojistik kalbinin yok edilmesiyle
Anadolu’nun düşmandan kurtarılmasını kapılarını tamamen Türk ordusuna açan bu başarı, Büyük Taarruz ’un 9 Eylül’de İzmir’de nihai zafere ulaşmasının en büyük ve en güçlü ilk adımı oldu.
Bu konuda daha derinlemesine araştırma yapmak isteyen okuyucularımız ve araştırmacılar Atatürk, Mustafa Kemal, Nutuk, Türk Tarih Kurumu Yayınları. Genelkurmay Askeri Tarih ve Stratejik Etüt (ATASE) Başkanlığı Yayınları, Türk İstiklal Harbi Serisi - Batı Cephesi. Karal, Enver Ziya, Osmanlı Tarihi ve Türkiye Cumhuriyeti Tarihi, Milli Eğitim Basımevi.
Apak, Rahmi, Yetmişlik Bir Subayın Hatıraları, Türk Tarih Kurumu. Selek, Sabahattin, Anadolu İhtilali, Kastaş Yayınlarını okuyabilir.
Afyonun işgalinin başlangıcından sona ermesine kadar şehit ve gazi olanların ruhlarının şad mekanlarının cennet olması ve milletimizin yüce dinimiz İslam’dan gelen din kardeşliği ile birlik ile dirliğini kıyamete kadar muhafaza etmesiyle bu ve benzeri işgallerin yaşanmasına izin verilmemesi dileğiyle Afyonkarahisar’ımızın şanlı 104, kurtuluş gününü en içten dileklerimle tebrik ediyorum.
Rabbim yar ve yardımcımız olsun.