KALBİN YERİ:
Herşeyi Biliyoruz Ama Neden Mutsuzuz
Zaman, bilgi çağıdır. Akıl en kıymetli hazinedir.
Daha fazlası var elbette. Akla, fikre övgü her sahada, hatta dinde en önde yer alır. Öyle ki, akli melekeleri yerinde olmayanın dini sorumluluğu da yoktur, hukukta cezai ehliyeti de.
Bugün yeryüzünün hemen her yerinde bilgisiz bir toplum yok gibidir. Akıl bakımından yeterli olmayan çok azdır.
Peki o zaman, bu durum niye bizi daha mutlu, huzurlu ve en önemlisi niye daha iyi yapmıyor?
Her şey açık ve net iken, geçmişte birçok toplum günümüzle kıyaslanmayacak seviyede sınırlı imkan, bilgi ve şartlarda erdemli olurken, biz niye böyleyiz? Hatırlayın, onlar kendi menfaatleri yerine toplumu tercih ederdi, hatta gelecek nesiller için canlarını feda etmişlerdi.
Bizim bu hale gelmemiz imkanların bolluğu mu? Bilgi seviyemizin artması mı? Akıl mıydı? Yoksa hepsini kontrol eden başka bir mekanizma mı?
Öyle ya, kolumuzu kaslar hareket ettirir, beyinde komut başlar. Fakat o komut kimindir? Gri bir et içinde sinirler birbirine bağlı, binlerce bağı kim kontrol ediyor? Karar veren kim?
İlk girişte akıl ve düşünme ile başladık. Kur'an'da sorulan sorular da öyledir: "Düşünmez misiniz? Akletmez misiniz?"
Fakat Kur'an bir de kalpten bahseder. Kiminin mühürlendiğinden, kiminin içinde iman olduğundan...
Öyle ya, her şey menfaat ve sadece çıkar ise, insan neden fayda görmediği, çıkarına uymadığı bir şeyi sadece iyi olduğu için yapar?
İşte burada kalbin kalıbı devreye girer. Duygu dediğimiz, onu yöneten inanç ve zıttı olan hayvani nefistir dersek, aslında en kıymetli olan aklın da bir vasıta olduğunu anlarız.
İnsan arayıştadır. Hep muhakeme eder, aslını doğrusunu tartar. Bazen küçük bir tercihte, bazen hayatını komple değiştiren bir yola girdiğinde... Niye göz göre göre yanlış yapar?
Basiret yazımda bahsetmeye çalıştığım o kalbin görüşü. Ama göz görmeyince, iman kalbe tesirini sağlamayınca, her yanlış yol hüsrana çıkar. Akıl bir gerekçe üretir çoğu zaman. Haklı olduğuna, mağdur olduğuna, imkanlara, türlü sebeplere...
Halbuki Kur'an bize peygamberlerin kıssalarında örnekler verir. O'na yönelen her halis niyeti, her doğru kalbi hatanın pişmanlığına ve tevbesine çıkarır.
Yunus Aleyhisselam ve meşhur sözü buna örnektir. Karanlıklar içinde, balığın karnında, "Senden başka ilah yoktur, Sen münezzehsin, ben gerçekten zalimlerden oldum" dediğinde, kurtuluş akılla değil, kalbin teslimiyetiyle geldi.
Dikkat ediniz, günümüz insanı oldukça bilgilidir. Kalbinde sıkıntılar olsa da bilgisiz değildir. Her konuda az ya da çok bilgisi vardır. Fakat o bilgi ona çoğunlukla fayda sağlamaz. Onun kibrini ve kalbini kaskatı yapmaktan başka işe yaramaz.
Yunus dediyse, okumanın manası kişi hakkı bilmektir, der. Bilgi kalbe inmedikçe, sadece yük olur.
Kalbin yeri neresidir? Vicdanın, merhametin, sağduyunun yeridir.
Her araç gibi, azalarımızda niye ve hangi niyetle kullanılıyorsa. Ortaya çıkan fiiller, insanı ya eşref-i mahlukat yapar ya da esfel-i safilin.
Akıl yolu gösterir, ama yolu yürüten kalptir.
Kalp düzelirse, insan düzelir. Kalp bozulursa, en keskin akıl bile sahibini kurtarmaz.
O halde mesele, aklı mı büyütelim, kalbi mi? Değil.
Mesele, aklı kalbin emrine, kalbi Rabbinin emrine vermek olmalıdır.
Aydın Babacan