Sınırların Hikmeti
Kainat, kesintisiz bir düzen ve bu düzeni ayakta tutan sarsılmaz kurallar bütünü üzerine kurulmuştur. Varlık sahnesinin ilk anından itibaren görünmez ama sarsılmaz ve sapasağlam sınırlarla çevrilidir. Bu sınırlar, kaosun önüne geçen ve hayatın var olmasını sağlayan en temel unsurlardır.
Kainatın en büyük yasaları, mutlak sınırlar üzerine inşa edilmiştir. Doğanın temel kuvvetlerine baktığımızda bunu çok net görürüz:
Kütle Çekim Kuvveti: Evrendeki büyük kütleleri birbirine bağlar, galaksileri bir arada tutar; ancak aynı zamanda yıldızların ve gezegenlerin hareket alanına kesin bir sınır çizer.Elektromanyetik Kuvvet: Atomun içindeki elektronları çekirdeğe bağlayarak maddelerin dağılmasını engeller; maddeye "katı" olma sınırını ve kimliğini verir.
Güçlü ve Zayıf Nükleer Kuvvetler: Atom çekirdeğinin sınırlarını belirler; ne bir atom parçasının aşırı dağılmasına ne de sınırsızca büyümesine izin verir.
Bu sınırların zirvesinde ise kainatın mutlak hız sınırı karşımıza çıkar: Işık Hızı (300.000 km/s). Maddesel evrenin aşamayacağı bu en üst sınır, bütün kozmik alemin değişmez kanunudur.
Peki, bu sınırlar esneseydi veya bu sabit değerler biraz değişseydi ne olurdu?
Eğer kütle çekim kuvveti birazcık daha zayıf olsaydı, yıldızlar ve gezegenler asla oluşamaz, madde kozmik bir toz bulutu olarak uzaya dağılırdı. Biraz daha güçlü olsaydı, evren henüz doğar doğmaz kendi içine çöker, devasa bir kara deliğe dönüşürdü. Elektromanyetik kuvvetin sınırları değişseydi atomlar tutunamaz, kimyasal reaksiyonlar gerçekleşmez ve hayatı oluşturan hiçbir molekül var olamazdı. Işık hızı sabit olmasaydı, zaman ve mekân kavramları birbirine girer, nedensellik ilkesi yok olurdu. Kısacası, fiziki sınırlardaki milimetrik bir sapma bile evreni anında devasa ve zifiri bir kaosa sürüklerdi.
Kainatın bu devasa sınırları içinde insanoğlu da kendine has ve son derece hassas sınırlarla kuşatılmıştır:
Beş Duyumuzun Sınırları: Gözümüz görünür ışık tayfının dışındaki radyasyonu, mikrodalgaları veya morötesi ışınları göremez. Kulaklarımız belirli frekans aralıklarının altındaki ve üstündeki sesleri duymaz.
Zaman Sınırımız: Doğumla başlayan ve bir ömürle biçilen hayatımız, bu dünyadaki en keskin sınırımızdır.
Peki, insanın bu sınırları olmasaydı hayatımız nasıl bir hale dönüşürdü?
Eğer gözlerimizdeki sınır kalkıp tüm elektromanyetik dalgaları, atomik titreşimleri ve mikroorganizmaların hareketlerini aynı anda görseydik, zihnimiz bu devasa veri bombardımanını kaldıramaz, adeta çıldırırdı. Kendi bedenimizin iç organlarının çıkardığı gürültüyü veya karıncaların ayak seslerini duyabilseydik, bir saniye bile huzur bulamazdık. Ömrümüzün bir sınırı olmasaydı hayat anlamını yitirir; sorumluluk, değer ve erdem kavramları buharlaşıp giderdi. İnsanın sınırları, aslında onun bu evrende akıl sağlığıyla ve huzurla yaşayabilmesi için çizilmiş en büyük koruma kalkanıdır.
Fiziksel dünyada kaosu engelleyen bu sınırlar, insanın ahlaki ve ruhi dünyasında da geçerlidir. Evrendeki muazzam dengeyi (mizan) kuran Yaratıcı, insanın bireysel ve toplumsal yaşamına da sınırlar (hududullah) çizmiştir.
Kur'an-ı Kerim'de ifade edildiği üzere: "Şüphesiz Allah, haddi aşanları sevmez." (Bakara, 190)
Fizik kanunlarındaki sınırlarındaki en ufak değişim. Nasıl evrenin dengesini bozup kaosa yol açıyorsa, insanın ilahi ve insani sınırları aşması da toplumsal ve bireysel bir yıkıma yol açar:
Yaşama hakkının sınırını ihlal etmek, vicdanı öldürür ve toplumsal güveni yok eder.
Adalet sınırından sapmak, güçlü olanın zayıfı ezdiği bir orman kanunu meydana getirir.
Doğanın, ahlakın ve samimiyetin sınırlarını çiğneyip ortalığı fesada vermek, toplumsal barışı ve geleceği ateşe atar.
Sınırlı ve aciz olan mahlukatı, sınırsız ve tek olan Yaratıcı ile bir tutmak; varoluşun en büyük hakikat sınırını ihlal etmektir ve aklın kendi sınırlarına yaptığı en büyük haksızlıktır.
Haddi aşmak ve bozgunculuk çıkarmak, yaratılışın özündeki o muazzam dengeye savaş açmaktır. Sınırlarını unutan insan; kendine, çevresine ve doğaya zarar veren bir tahrip gücüne dönüşür.
Atomun çekirdeğindeki kuarklardan galaksilerin dönüşüne, duyularımızın hassas ayarlarından ömrümüzün son demine kadar her şey ilahi bir ölçü ve sınır içindedir. Bize düşen; bu sınırlara hürmet etmek, hem fiziki hem de ahlaki hudutları koruyarak o muazzam dengeye uyum sağlamaktır.
Bizler sınırlı varlıklarız; ancak sığındığımız Yaratıcı; zatında, kudretinde ve rahmetinde sınır çizilemeyendir. Bununla birlikte tüm mevcudatın sınırlarını onların lehine var eden ve kaim olandır. Sınırlı ömrümüzde, O'nun sınırsız af ve merhametine muhtacız.
Rabbim bizleri; sınırını, haddini ve kendini bilenlerden eylesin. Bizleri adaletten, hakkaniyetten ve doğru yoldan ayırmasın; çizdiği ilahi sınırlara riayet edip sonsuz rahmetine kavuşan kullarından kılsın.
Selam, sevgi ve dua ile...