ZİGZAG ÇİZENLER, ORDAN ORAYA GEZENLER! BİRİLERİ BİZİ ŞAŞIRTTI MI?
HAYIR! BEKLİYORDUK.
Yolunu şaşıranlara eklenenler var.
Siyasi veya kamusal bir makama geldikten sonra kendi çıkarları için inançlarını, ideolojisini veya kendisine destek veren kitlesini terk eden kişileri ifade etmek için kullanılan en yaygın terimler şunlardır:
* MAKAMPEREST / MENFAATPEREST: İnanç veya ideolojiyi değil, sadece elde ettiği makamı, mevkiyi ve kişisel çıkarlarını ön planda tutan, güce tapan kişiler için kullanılır.
* DÖNEK / SİYASİ DÖNEK: Gücü elde edene kadar bir görüşü savunup, gücü veya makamı bulduktan sonra tamamen zıt bir çizgiye kayan ya da kendi kitlesine sırtını dönen kişileri halk dilinde tanımlayan en yaygın ve sert ifadedir.
* OPORTÜNİST (FIRSATÇI): Duruma, zamana ve şartlara göre rengini değiştiren, ilkesel bir duruşu olmayıp sadece kendi menfaatine uygun fırsatları kollayan siyasi figürleri tanımlar.
* PRAGMATİST (ÇIKARCI / FAYDACI): Ahlaki veya ideolojik değerleri hiçe sayarak, sadece "bana ne fayda sağlıyor?" mantığıyla hareket eden kişileri ifade eder.
* MAKYAVELİST: "Amaca ulaşmak için her yol mübahtır" anlayışıyla hareket eden, makamını korumak veya kişisel çıkar elde etmek için her türlü ilkeyi ve eski yol arkadaşlarını feda edebilen kişileri tanımlamak için siyaset biliminde kullanılır. (Niccoló Machiavelli.16.yüzyıl)
Bu tür durumlarda toplumda ve siyaset literatüründe bu kişilerin yaptığı eyleme genel olarak "siyasi yozlaşma" veya "ilkesizlik" adı verilir.
Onurlu, omurgalı bir siyasetçi kendisine makamperest/ menfaatperest, siyasi dönek, fırsatçı, çıkarcı/ faydacı, yozlaşmış, ilkesiz tanımlamalarını nasıl yakıştırabilir? Hele göstermelik amacı halkı temsil etmek olanlar?
Fırsat ele geçirmek, Dünyalıklarını kazanmak bu kadar mı gözlerini kör etti?
İnsanlıkları nerede?
HUKUK VE ETİK
1. Çıkar Çatışması (Conflict of Interest) ve Kamu Yararı İlkesi
Etik ve hukukun kesiştiği en net kavram çıkar çatışmasıdır.
* Hukuki Boyutu: Kamu hukukunun temel dayanağı "kamu yararı" ilkesidir. Mevki sahibi kişinin kamu gücünü şahsi menfaatine kanalize etmesi, görevi kötüye kullanma (TCK Madde 257) ve rüşvet/irtikap gibi ağır suç kategorilerine girer.
* Etik Boyutu: Kamu Görevlileri Etik Davranış İlkeleri uyarınca kamu görevlileri, kararlarını nesnel ve tarafsız vermek zorundadır. Kişinin makamını kendisi, ailesi veya yandaşları için bir zenginleşme ya da güç aracına dönüştürmesi "etik dışı yozlaşma" (yönetsel yozlaşma) olarak tanımlanır.
2. Temsil Yetkisinin Kötüye Kullanılması ve Güven Sözleşmesi
Siyasi makamlar, seçmen ile seçilen arasında yazılı olmayan bir toplumsal sözleşmeye ve güven ilişkisine dayanır.
* Hukuki Boyutu: Milletvekilliği veya belediye başkanlığı gibi halk tarafından seçilen makamlarda, seçildikten sonra parti değiştirmek (tüzük ve anayasal sınırları aşmadığı müddetçe) mevcut yasalarda doğrudan bir suç teşkil etmeyebilir. Ancak anayasalarda yer alan "milletin iradesini dürüstlükle temsil etme" andına aykırılık oluşturur.
* Etik Boyutu: Kendisini o makama taşıyan siyasi fikri ve kitleyi tamamen şahsi çıkarları uğruna terk etmek, siyaset felsefesinde siyasi sadakatsizlik ve ahlaki sözleşmenin ihlali olarak görülür. Bu durum kamuoyunun siyasete ve adalete olan inancını zedeleyerek kurumsal meşruiyet krizine yol açar.
3. Siyasi Etik ve Yasama Etiği Boşluğu
Dünyada ve Türkiye'de en çok tartışılan gri alanlardan biri budur.
* Mevcut Durum: Türkiye’de memurlar ve üst düzey bürokratlar Kamu Görevlileri Etik Kurulu denetimine tabidir. Ancak Anayasa gereği Cumhurbaşkanı, Bakanlar ve TBMM üyeleri bu kurulun kapsamı dışındadır.
* Gelişmeler: Siyasetçilerin makam güçlerini kendi menfaatlerine kullanmasını engellemek, hediye almalarını sınırlandırmak ve mal varlıklarını şeffafça denetlemek adına parlamentoda dönemsel olarak "Siyasi Etik Kanunu Teklifleri" gündeme getirilmektedir. Bu kanunların amacı, yasal boşluklardan faydalanarak gücü kendi menfaatine çeviren siyasetçilere "uyarı, kınama ve kamuoyuna ifşa" gibi etik/hukuki yaptırımlar uygulamaktır.
HUKUK VE ETİK ARASINDAKİ DOĞRUDAN FARK
Bu eylemleri gerçekleştiren kişiler genellikle yasalardaki boşlukları (açıkları) çok iyi kullanırlar. Bu yüzden yaptıkları her şey "hukuka (şeklen) uygun" görünebilir ancak "etik olarak gayriahlakidir". Hukuk çizgiyi çekerken, etik o çizginin içindeki niyet ve dürüstlüğü sorgular.
Bu tür makam suistimallerini engellemek için gelişmiş demokrasilerde uygulanan denetim mekanizmalarını incelemek, Türk hukukundaki "Görevi Kötüye Kullanma" suçunun sınırlarını detaylandırmak gerekecektir.
Konu her yönden çok önemli!
Saklanması gereken neler neler var, açıklamak çok zor ama görünen bilinenler gözaltı için yeterli olanlar paçaları sıvamaya yetti sanırım.
Yoldan çıkanlara yenileri eklenecektir. Bekleyelim görelim.
Esma Müjgan Çelikkol/20.10.2026
Not: Yapay zeka bilgisinden yararlanılmıştır.
#Safdeğiştirenler #TBMM
#CHP #YENİPARTİ #BAĞIMSIZ
#İZMİR. #KARABURUN