30 HAZİRAN EMEKLİLER GÜNÜ
Türkiye Emekliler Derneği (TÜED), Birleşmiş Milletler’e (BM) 30 Haziran’ın Dünya Emekliler Günü olarak kabul edilmesi çağrısı yaptı.
30 Haziran 1927 Mustafa Kemal Atatürk'ün askerlik mesleğinden kendi istegi ile emekli olduğu tarihtir. Atatürk'ün Emekli oluşu “Emekliler Günü” olarak kabul edilmiştir.
EMEKLİLİĞİN KISA TARİHİ
Dünya tarihinde , Antik Roma İmparatorluğu, Augustus döneminde, M.Ö. 13'te Roma ordusunda 20 yıl görev yapan askerlere , lejyonerlere bağlanan kıdem tazminatı ve toprak tahsisi ilk devlet destekli ve kurala bağlanmış emeklilik uygulamalarıdır.
Modern anlamdaki ilk sivil emeklilik sistemi ise Osmanlı İmparatorluğu tarafından kuruldu. Osmanlı İmparatorluğu’nda askerlere yönelik emeklilik sistemi olduğu gibi, 15. yüzyılda Fatih döneminden itibaren kamu görevlilerine yönelik emeklilik sistemi de vardı. Osmanlılar, Avrupa’dan çok önce sivil kamu görevlileri ve ulemaya emeklilik hakkı vermişti.
1859'da Askeri Tekaüt Kanunu,
1874'te İnfak-ı Muhtacin-i Eytam ve Erâmil-i (Yetim ve Dullar) İlmiyye Nizamnâmesi yayımlandı.
1881'de sivil devlet memurları için bir tekaüt sandığı kuruldu. 1883'te Umum Tekaüt Sandığı'ndan yararlanma hakkı olmayan eski memurlar ve bunların dul ve yetimleri için bir karar çıkarıldı ve bu sandıktan yararlanmaları sağlandı.
Dünyada sivil kamu görevlilerine yönelik emekliliğe, Avrupa'da , İngiltere’de, parlamento 1592'de savaşlarda sakat kalan askerlere maaş bağlayarak başladı.
17. yüzyılın sonlarında 1684'te bir Londra liman yetkilisi, emekli maaşı alan ilk sivil kamu görevlisi oldu.
1889'da Almanya Şansölyesi Bismarck, Avrupa'da emeklilik sistemine ilk adımı attı. 70 yaşında işini bırakanlara devlet tarafından emeklilik maaşı bağlanmaya başlandı. 1891'de Bismarck Almanyası'nda malullük ve yaşlılık sigortası yürürlüğe girdi. Almanya 1916'da emeklilik yaşını 65'e indirdi ve taviz vermeden günümüze kadar getirdi.
Aynı dönemlerde 1875'te Amerika'da özel sektör, kendi çalışanlarına yönelik emeklilik sistemi geliştirdi.
SOSYAL GÜVENLİK
19. Yüzyılın sonlarına doğru, yaşlılık ve malûllük nedeniyle çalışma gücünü ve yeteneğini kaybetmiş insanların gelir kaynaklarını da yitirmesi üzerine, sosyal güvenlik hakları olması gerektiği fikri uygulamaya geçirilerek, hizmet karşılığı olmaksızın gelir sağlamaları yasayla verilmiş bir hakka dönüştü.
Böylece kamusal ve kuşaklar arası bir dayanışma sistemi olan Sosyal Güvenlik Sistemi ortaya çıktı.
Emeklilik hakkı her ülkede ve zaman diliminde değişik şartlara uyarlanmış, yasalarla uygulanmaktadır.
ÜLKEMİZDE EMEKLİLER
Çeyrek asır önce, yani bu iktidardan önce; uygulanan sosyal güvenlik yasalarıyla daha mutlu yaşam sürerlerken , gelirlerine göz dikildi.
Çalışırken aldıklarının %70-75ini emekli olunca almaları çok görüldü. Çıkarılan yasalarla gelirlerini azaltma formülleri üretildi, şeytanın aklına gelmeyen bu karmaşık formüllerle bugün emekliler dilenecek hale getirildiler.
Emeklileri dilenecek aşamaya getirmiş olmaktan en ufak bir üzüntü duyduklarını da sanmıyorum.
Emeklilerimiz çok uzun süre fakirleştirilme uygulamasına maruz kaldıklarının, gelirlerinden bilinçli olarak çalınanın farkında bile olmadan maaş artışı yapılıyor diye şükrettiler. Halâ bu düşünce ile hareket eden emeklilerimiz var.
Nihayet son 3-4 yılda farkındalığı artan emekliler, kendilerine bu kötülüğü yapanlara durumları düzeltilsin diye meydanlarda GEÇİNEMİYORUZ! diye çığlık atar hale geldiler. Bıçak kemiğe dayanınca emekliler için sendikalar, gruplar, dernekler, siyasetçiler sokaklara döküldü ve ellerinden alınan haklarının geri verilmesi için direnmeye başladılar.
" İNSANCA YAŞAMAK İSTİYORUZ!"
diye haykırıyorlar. Ancak nafile, gücü elinde tutanlar hiç duymuyorlar bile.... TBMM de önergeler AKP- MHP oyları ile rededildi. Tok açın halinden anlar mı? Mecliste yasalara el kaldıranlar aylık 400-500 bin₺ aylığı olanlar, ayda 20 bin₺ ile geçinmenin ne demek olduğunu bilemezler.
EMEKLİ BİLEREK FAKİRLEŞTİRİLDİ
Emekliler birdenbire fakirleşmedi. İktidarın uyguladığı planlı, programlı, bilinçli, kasıtlı fakirleştirme politikaları ile 86 milyonun en fakir kesimi haline getirildiler.
Emekli neden ve nasıl bu sefaletin içine sürüklendiğinin gerçeklerini bilmek zorundadır. Bilgisizce bu bataklıktan çıkmak için verdiği mücadele ile kendisini bataklığın daha da dibine çekebilir. İşte gerçekler!
Ülkemizin GSYH sı her vatandaşa adaletli, dengeli ve insanca bir emekli aylığı verebilecek düzeydedir. Yeterli kaynak vardır, uygulanan politik paylaşım ve bölüştürmede hata değil, kasıt vardır.
GSYH da emeklilere ayrılan pay % 7,4 olup, bu oran arttırılmak zorundadır.
UYGULANAN FAKİRLEŞTİRME OYUNLARI
* İLK DARBE: MHP-DSP-ANAP Koalisyonu , 1999 da 4447 sayılı kanun ile emeklilik yaşını aşırı yükselterek(58- 60), ABO aylık bağlama oranı ve aylık alt sınırını düşürerek, EYT yi getirerek yaptı.
* İKİNCİ DARBE; Emekliyi bilerek, isteyerek sefaletin kucağına atanlar AKP- MHP ortaklığında ekonomiden sorumlu Kemal Unakıtan, Ali Babacan, Mehmet Şimşektir.
"Emekliler bütçede Kara delik yaratıyor, emekliye çok para ödeniyor, emekliler mali yük " dediler. (Rahat uyuyorlar mı acaba?) TBMM de 2008 de 5510 sayılı kanuna kabul oyu verenler sayesinde:
- ABO , % 75 den 50 ye düşürüldü, hizmetin 25 yıl sonrası için yıllık ekleme % 3 ten 2 ye indirildi.
- Aylık alt sınırı %70 den 35 e düşürüldü.
- Güncelleme Katsayısı ( enflasyon+%100 büyüme oranı) ; (enflasyon+ %30 büyüme oranı) olarak değiştirildi.
* ÜÇÜNCÜ DARBE: Emekliye bir başka düşmanlık gerçek dışı belirlenen enflasyon oranlarına (TÜİK) dayanarak maaş artışı (enflasyon farkı, güncelleme) yapılması, bu nedenle her yıl verilmesi gerekenin altında maaş artışı yapılması, sonuçta ilk bağlandığında yüksek gibi görünen aylıklar; yıllar itibariyle gerçek enflasyon oranında arttırılmadığından, ayrıca büyümeden pay verilmediğinden, dibe vurmuştur.
* DÖRDÜNCÜ DARBE: Dibe vuran emekli aylıklarına göstermelik ilavelerle, en düşük emekli aylığını hazineden ilave ile arttırma gösterisi yaparak emekli maaşları yelpazesini daraltıp, herkesi en düşük emekli aylığı alır hale getirmeyi de başardılar. Son taban belirleme yama uygulamasında Kök aylığı 10.000₺ olanlar %100 artış , kök aylığı 17827₺ ve üzeri olanlar ise %12, 19 artış almış oldular. Bu haksızlık her yıl yapılmaya devam ediliyor. Dolayısıyla taban tavan arasındaki yelpaze kapatılarak büyük haksızlıklara neden olunuyor. Kariyerin önemi kalmadı, doktor, mühendis, mimar emeklisi de açlık sınırının altında emekli maaşı alır hale geldi.
* SON DARBE; Son haksız, adaletsiz uygulamaları ise Temmuz 2023 te memura verdikleri 8077₺ seyyanen ödemeyi emekli memura vermemeleri. Bugün 22.157 ₺ ye ulaşan ilave ödemenin, ödenmeyen 35 aylık toplam tutarı 775 bin ₺ olup sadece emeklinin cebinden aşikâr çalınan tutardır. Açılan davalar Anayasa Mahkemesinde beklememtedir. Emekliler 800.000 imza toplamış davaların hızlandırılmasını istemiştir.Halâ sonuç yoktur.
Emekliye Tazminat verilmelidir.
En cabbar mali müşavirin bile 24 yıldır emeklinin cebinden çalınan paranın, faizi ve gecikme cezası ile alması gereken tazminatın hesabını yapamıyacağını düşünüyorum.
Ayrıca emeklinin kaybettiği sadece para dersek yanılırız, o para sayesinde yakalıyacağı refah, sağlık, düzenli yaşam nerede? Dayanamayıp hayatını kaybedenlerin ışıklar yoldaşı olsun. Onların haklarını kime ödeyecekler?
EMEKLİ NASIL KURTULUR
Şimdi emeklilere soruyorum; iyi düşünün 24 yıllık iktidarlarında bunca ince hesap yaparak, bilerek, isteyerek, kötülük yapanlar, emeklinin ağlama, sızlamalarını duyup değerlendirip onları refaha çıkaracak bir karar alır mı? Bunu yapması için beyin travması geçirmesi gerektiğini düşünüyorum.
Hiç beklemeyin bu iktidar emekliye kendi eliyle aldığı emeklilik haklarını geri vermez.
İşte bu nedenle emekli bu iktidardan hak istemekten vazgeçmeli, bütün gücünü emekliye kulak veren , derdini de dinleyen , haksızlıkları giderecek yeni bir iktidar için çaba göstermeli , seçim istemelidir.
Emekli 2002 ye ışınlanmak istiyor!
"Tek çare bu iktidardan kurtulmaktır." Demokrasilerde bunun yolu seçimden geçer. Çare hemen seçim! Emekliler için bütçeden daha fazla kamu kaynağı ayıracak, aleyhine olan yasaları iptal edecek, adaletli iktidar gereklidir.
Emekli kardeşim bu defa yanılma! Celladına aşık olmaktan vazgeç, kendini bu sefaletten kurtar.
Emekli hiç bu kadar acı çekmemiştir. Bu acıyı da hiç hak etmemişir.
30 Haziran Emekliler Gününüz Kutlu Olsun! Çığlığınız tez zamanda duyulsun, umutlu yarınlar olsun! Sağlıcakla...
Esma Müjgan Çelikkol/ 30.06.2026