Bir Değerimizin. Ayet, Hadis, İcma, Kıyas ve Maslahat Üzerine paylaşımının Bereketlendirilmesi.

İnsan beş duyu taşıyıp.  
Hissediyor (algılanıyor) zihin, akıl ve gönül birlikteliğinde. 
Bedeni, fiziksel, kimyasal  vb.bütünselliğiyle biyolojik canlı bir varlık. Bu varlıklardan mütesekkil çevre.  Sosyal çevre, psikolojik tutum ve çevre. 
Tabii ve sosyal çevrelerini.
Kendi anlayış ve inanç doğrultusunda yönlendiren, gücü nispetinde başaran.
Yaradanın yarattığı kul değerli varlık.

Bu kullardan bir kıymet.
Prof. Dr. Danyal Soybaş'ın Sakarya Seferileri WhatsApp grubundaki paylaşımı ile. Bir zaman kurban etmiş. Ömrünün bir kısmından feragatla emek bir değer üretilmiş. 

Düşünen aynı zamanda yazan. Aynı zamanda paylaşan. Aynı zamanda uygulamaya uğraşıp fayda sağlamaya çalışıp. Doğru diye düşündüklerinin sorumluluğunu alarak bereketlendirmeye çalışarak. Yaradanın rızasına talip olan bir kişilik. Tabi her insan kendi çapında bu tür yürekten faaliyetler yapıyordur. Biz değerli hocamıza hüsnüniyeyimizi ifadeyle.

Biz bildiklerimizden bilmediklerimize.
Yakından uzağa. 
Bulunduğumuz ve baktığımız yerden. Yeni dünyalara yeni tecrübelere gidiyiruz diyelim. 
Gelin tanış olalım 
İşi kolay kılalım 
Sevelim sevilelim 
Dünya kimseye kalmaz. diyen  Yunus Emre erenimizi de anarak.
Bu emek ürünü değeri aynen paylaşalım. 

[""İslam’da meselelerin yalnızca Kur’an’ın hakemliğiyle çözülemeyeceğini izah eden, pedagojik ve tarihsel temellere dayanan bir yazımı (sadece kendi bildiğine itimat eden inatçı kimselere fayda vermeyeceğini biliyorum) ama yine de belki hakperest birileri çıkabilir diye sizinle paylaşmak istiyorum:

Kur’an’ın Hakemliği ve İslam’ın Çok Katmanlı Mesele Çözüm Yöntemi

Kur’an, İslam’ın temel kaynağıdır; inanç esaslarını, ahlaki ilkeleri ve genel yönlendirmeleri içerir. Ancak İslam’ın mesele çözüm yöntemi, yalnızca Kur’an’ın literal hükümleriyle sınırlı değildir. Bunun birkaç temel sebebi vardır:

1. Kur’an’ın Yapısı: İlke, İşaret ve İstikamet

Kur’an, çoğu zaman ayrıntılı yasa metni değil, ilke ve istikamet metni olarak konuşur. Örneğin, “Namaz kılın” emri vardır, fakat namazın vakitleri, rekât sayıları, kıraat düzeni gibi detaylar Kur’an’da açıkça yer almaz. Bu detaylar, Hz. Peygamber’in sünnetiyle ve sahabe uygulamalarıyla şekillenmiştir.

2. Sünnetin Kurucu Rolü

Hz. Peygamber’in sözleri, fiilleri ve onayları (sünnet), Kur’an’ın hayata geçirilmiş biçimidir. Kur’an’ın birçok hükmü, ancak sünnetle anlaşılır ve uygulanabilir hâle gelir. Örneğin, zekâtın miktarı, hac ibadetinin aşamaları, ceza hukukunun uygulama biçimleri sünnetle belirlenmiştir. Bu nedenle sünnet, Kur’an’ın tamamlayıcısı değil, onunla birlikte asli bir kaynak olarak kabul edilir.

3. İcma ve Kıyas: Toplumsal ve Zihinsel Katılım

Kur’an ve sünnetin doğrudan hüküm vermediği alanlarda, İslam âlimleri icma (toplumsal uzlaşı) ve kıyas (benzerlik yoluyla hüküm çıkarma) yöntemlerini kullanmışlardır. Bu, İslam’ın mesele çözümünde aklı ve toplumsal tecrübeyi devreye soktuğunu gösterir. Örneğin, yeni teknolojilerle ilgili helal-haram tartışmaları, doğrudan Kur’an’da yer almaz; fakat kıyas ve maslahat ilkeleriyle hükme bağlanır.

4. Tarihsel ve Mekânsal Değişkenlik

Kur’an, evrensel ilkeler sunar; fakat her dönemin ve toplumun karşılaştığı meseleler farklıdır. Örneğin, finansal sistemler, tıp etiği, çevre sorunları gibi modern meseleler, Kur’an’da doğrudan yer almaz. Bu konularda çözüm üretmek için Kur’an’ın ruhu, sünnetin örnekliği ve fıkıh usulünün araçları birlikte kullanılır.

5. Kur’an’ın Kendi Yönlendirmesi

Kur’an, bazı meselelerde doğrudan Hz. Peygamber’e başvurulmasını emreder:

“Allah ve Resulü bir konuda hüküm verdiğinde, mümin erkek ve kadının o konuda başka bir tercih hakkı yoktur.” (Ahzab 36)

Bu ayet, Kur’an’ın bile bazı meselelerde Resulullah’ın hakemliğini öne çıkardığını gösterir. Ayrıca Kur’an, “Zikri sana indirdik ki insanlara açıklayasın” (Nahl 44) diyerek, açıklama görevini Peygamber’e vermiştir.

Sonuç olarak, İslam’da meselelerin çözümü çok katmanlıdır: Kur’an, sünnet, icma, kıyas ve maslahat gibi kaynaklar birlikte çalışır. Kur’an, hakemdir; fakat tek başına yeterli değildir. Onun anlaşılması, uygulanması ve güncellenmesi için peygamberî örneklik ve akli-medenî katkılar şarttır."]

Hocamız başlık koymamış. Paylaşılmasını da murat etmişti diye düşünerek. Bereketlendirme adına yazısını buraya aldık. Daha önce Yazınıza adınızla imzalamanız uygun olur demiştik. Buradan çıkarım. Her halde bu paylaşıını anonim olsun istemiş.

İnsan insanı tanımlarken tam tanımlanamayan insan. Her biri farklı ve biricik insan. 
Farklılığının sorumluluğu. Farklılığını Rasul Nebi Muhammet Mustafa sav. öğretiminde kullanarak. Allah CC. kulluğunu yapmak. 

Allah, Rasul Kul, kulun kulluğunu. 
Kula kul olmaktan kurtararak. 
Vahiy, sünnet, icma, kıyas. 
Bunlara uyumlu Maslahat, örf, adet gelene ek. Toplumsal ve kişisel akıl ile bilim sanat. Ahlak edep, adap. Gayreti içinde olmak. 

Bunuda.
İman.
Toplumun temeli aile.
Yaşanabilecek bir sosyoloji. 
Toplam organizasyonu devlet ve idaresi. 
Alemleri işaretleri sancak ve bayrağıyla. 
Dünyaya nizam sağlayacağı. Vahyi sınırlar içinde, özgürlükler ülkesi bağımsızlığın yaşandığı. Sevgisi imandan olan bir Vatan. 

Allahın rızasına talip tüm düşünen ve yazanlara, bu uğurda yaşamaya uğraşanlara selam olsun.

Mehmet Ali Turhal
09 Ekim 2025
Serdivan / SAKARYA